|
Sultan III.
Ahmed, tarihimizde ''Lale Devri'' diye anilan dönemin padisahidir.
Bir isyan sonunda Taht'a ciktigi için 27 yillik saltanatinin ilk
onbes yilinda sert davranmak zorunda kaldi. Bu yillarda Rusya, Venedik,
Avusturya ve Iran'la savasildi. Prut ve Pasarofça andlasmalari
imzaladi. Fakat, 1728'den, yani Lale devrinin baslamasindan tahttan indirilisine
kadar geçen 12 yillik dönem tam bir refah, yenilik ve baris
dönemi oldu.
Sair. Müzisyen ve hattat olan III. Ahmed, sanati ve sanatçilari
korurdu. Bu devirde güzel sanatlarin her dalinda büyük
ustalar, seçkin sahsiyetler yetisti. Türkiye'de ilk matbaa
onun hükümdarligi sirasinda kuruldu.
Lale devrinde, özellikle Kagithane sirtlarinda yapilan kösk
ve saraylar, isyanlar ve yanginlar sonucu mahvoldu, sairlerin, bestecilerin
ölümsüz ve asilamayan eserleri zamanimiza ulasti, Türk
sanatina büyük bir saheser disinda, mimari eserlerin izi bile
kalmadi.
Topkapi Sarayi'nin ana kapisi karsisindaki III. Ahmed Çesmesi bir
istisnadir. O, Lale devrinin solmayan bir çiçegidir. Bütün
ihtisami ve güzelligi ile sapasaglam dutmaktadir. Basmimar Mehmed
Aga'nin eseri olan bu sebilli çesme yalniz Lale devri sanatinin
degil, bütün Osmanli mimarisinin en güzel örneklerinden
biridir, essiz bir saheserdir.
Çesmenin planini bizzat III. Ahmed'in çizdigi, basmimar
Mehmed Aga'nin bu plani uyguladigi söylenir. Çesçenin
dört kösesinde yuvarlak birer sebil, sebillerin arasinda kalan
kisimlarda da üç çesme bulunur. Çesmelerin yanlarinda
süslü gözler vardir. Sebillerin üzerine küçük
birer kubbe oturtulmustur.
Çesmenin Ayasofya'ya bakan yüzünde su misra yer alir:
Aç
Besmeleye iç suyu
Han Ahmed'e eyle dua.
Ebced hesabina
göre bu kitabe Hicri 1141 (Miladi 1728) tarihini, yani eserin yapildigi
yili göstermektedir.
Kitabenin kendisi oldugu gibi, el yazmasi da Sultan III. Ahmed'e aittir.
Çesmeyi çepçevre kaplayan yazi ise devrin ünlü
sairlerinden Seyyit Vehbi'nin bir kasidesidir.
Yapinin üstü ahsap, genis saçakli bir çatiyla
örtülüdür. Çatinin üstü de kursuh
kaplidir.
Halk arasinda Sultanahmet Çesçesi diye anilan bu saheseri
yerli yabanci bütün ziyaretçiler hayranlikla seyretmektedir.
|